To 203. dzień wojny z Iranem. Według danych z 19 września co najmniej pięć krajów racjonuje paliwo lub zgłasza puste dystrybutory. W tym miesiącu cena ropy Brent wyniosła prawie 110 dolarów za baryłkę — najwięcej od wiosny.
Cieśnina Ormuz jest w dużej mierze zamknięta od czasu, gdy Iran odpowiedział odwetem na amerykańskie i izraelskie ataki z 28 lutego. W tym miesiącu działania Hutich w rejonie cieśniny Bab al-Mandab dodatkowo ograniczyły główny szlak omijający Ormuz.
Kryzys dotyczy teraz także produktów rafinowanych, a nie tylko ropy naftowej. Russell Hardy, dyrektor generalny Vitol, powiedział na konferencji Asia-Pacific Petroleum Conference, że na rynku brakuje około 2 milionów baryłek produktów dziennie z Rosji i prawie kolejnych 2 milionów z Bliskiego Wschodu.
Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) informuje, że dostawy produktów rafinowanych opuszczające Zatokę Perską nadal utrzymują się poniżej połowy lutowego poziomu. Według IRU eksport rosyjskiego oleju napędowego zmniejszył się mniej więcej o połowę od czerwca.
5 krajów racjonujących paliwo lub zgłaszających jego braki
1. Francja
Od 13 do 15 września na 10–12% francuskich stacji zabrakło co najmniej jednego rodzaju paliwa — wynika z rządowych danych prix-carburant cytowanych przez Connexion. W regionie Grand Est odsetek ten sięgnął 14%.
Benzyna SP95-E5 osiągnęła rekordową cenę 2,17 euro za litr po sześciu kolejnych tygodniowych podwyżkach. Cena oleju napędowego jest o mniej niż 1% niższa od rekordu z kwietnia.
Prezydent Emmanuel Macron powiedział 18 września, że Francja może uwolnić rezerwy strategiczne, i zapowiedział, że chce zwołać spotkanie G7 w sprawie skoordynowanych działań.
„W nadchodzących tygodniach zorganizujemy spotkanie G7 poświęcone tym kwestiom energetycznym, aby wzmocnić współpracę i uniknąć niepotrzebnych napięć między państwami G7 i naszymi kluczowymi partnerami, a także rozważyć możliwości uwolnienia części rezerw strategicznych lub zniesienia ograniczeń, tak jak zrobiliśmy to kilka miesięcy temu” — powiedział Macron.
Francja ma strategiczne rezerwy ropy wystarczające na około 118 dni importu netto, a mimo to na stacjach wciąż brakuje paliwa. Pokazuje to, że wąskim gardłem jest logistyka produktów rafinowanych, a nie dostawy ropy naftowej.
Ta luka w dystrybucji zaczyna teraz dawać o sobie znać na ulicach. Na przykład 15 września rybacy zablokowali skład paliwowy w Fos-sur-Mer i starli się z policją.
2. Pakistan
Pakistan zniósł nadzwyczajne ograniczenia dotyczące paliw 20 czerwca. Osiemdziesiąt dziewięć dni później przywrócił je wszystkie.
Od 17 września sklepy i centra handlowe w całym Pakistanie muszą być zamykane do 21:00, sale weselne do 22:00, a restauracje do 23:00. To zarządzenie Departamentu Gabinetu obowiązuje przez najbliższe trzy miesiące.
Ponadto przydziały paliwa dla pojazdów rządowych zostaną zmniejszone o 50%, z wyjątkiem pojazdów służb bezpieczeństwa.
Rząd zakazał zakupu nowych pojazdów i służbowych podróży zagranicznych oraz nakazał ograniczenie o 5% wydatków innych niż na wynagrodzenia pracowników w roku budżetowym 2026–2027.
Większe zagrożenie nadejdzie zimą. Pakistan musi zabezpieczyć dostawy ładunków ropy i gazu przed listopadem, kiedy wzrośnie popyt na świecie, a objazdy przez Morze Czerwone wydłużają każdą podróż o około 10 dni.
3. Bangladesz
Bangladesz importuje ponad 90% ropy naftowej, a Dhaka, miasto liczące niemal 40 milionów mieszkańców, funkcjonuje teraz według harmonogramu wyznaczanego przez ciśnienie gazu. Mieszkańcy planują dzień, biorąc pod uwagę, kiedy zapali się kuchenka, jak długo może działać wentylator i jak daleko ciągnie się kolejka po benzynę.
Jak donosił „The Guardian”, w wielu gospodarstwach domowych gotowanie przeniosło się na 1:00 w nocy — jedyną porę, gdy gaz w sieci ma wystarczające ciśnienie, by można było z niego korzystać. Jedna z pracownic banku powiedziała gazecie, że śpi trzy godziny na dobę, a potem spędza cały dzień w biurze.
„Nie oczekuję od rządu niczego nadzwyczajnego; chcę móc odkręcić kurek i mieć gaz, włączyć światło i mieć prąd, nalać z kranu czystej wody. To nie są luksusy” — powiedziała „The Guardian” pracownica banku.
Rząd odpowiedział racjonowaniem energii. Sklepy, targowiska i centra handlowe muszą zamykać się o 20:00, godzinę wcześniej niż dotychczas, a podświetlane billboardy gasną od 19:00. Wyjątkiem są tylko szpitale, apteki, sklepy spożywcze i służby ratunkowe.
Przemysł również odczuwa skutki. Fabryki odzieżowe, będące głównym źródłem dewiz dla kraju, zmagają się z racjonowaniem energii i tymczasowymi przestojami, a jeden z zakładów w Gazipurze zgłosił cztery lub pięć przerw w dostawie prądu dziennie.
4. Indonezja
14 września protestujący wtargnęli do biura Pertamina Patra Niaga w Makasarze i wdali się w bójkę z ochroniarzami. Jak donosił „Kompas”, do zapadnięcia zmroku przed budynkiem wciąż przebywały setki osób.
Kolejki przy dystrybutorach w Makassar sięgały nawet kilometra. Kierowcy pracujący dla aplikacji przewozowych opowiadali o trzygodzinnym oczekiwaniu i mówili, że nigdy wcześniej nie widzieli tak dotkliwego niedoboru paliwa.
Celebes Południowy odpowiedział wprowadzeniem reglamentacji dekretem 12 września. Samochody mogą tankować tylko w dni odpowiadające numerowi ich tablicy rejestracyjnej, pojazdy prywatne muszą mieć wskaźnik paliwa poniżej jednej kreski, a ciężarówki i autobusy mogą tankować wyłącznie między 18:00 a 4:00.
Jednak 17 września minister energii Bahlil Lahadalia powiedział dziennikarzom w Pałacu Prezydenckim, że niedobór paliwa w Makassar został zażegnany, a krajowe zapasy wystarczą na 18–20 dni.
Jak podaje Tempo, winą za sytuację obarczył kierowców, którzy przestawiali się z paliwa w pełnej cenie na subsydiowaną Pertalite, gdy ropa naftowa podrożała do ponad 100 dolarów za baryłkę. Jego ministerstwo opracowuje teraz przepisy, które mają uniemożliwić zamożniejszym gospodarstwom domowym tankowanie na subsydiowanych stacjach.
Indonezja importuje około 60% paliwa, a rupia do czerwca straciła już 11% wartości wobec dolara. Oznacza to, że każda baryłka kosztuje więcej w przeliczeniu na lokalną walutę, jeszcze zanim cena ropy Brent w ogóle się zmieni.
5. Nepal
Minister ds. dostaw Nepalu podał się do dymisji 10 września w obliczu kryzysu z dostawami gazu do gotowania. Tego samego dnia studenci w Katmandu protestowali, gotując ryż na drewnie opałowym przed bramą kampusu, jak podała agencja ANI.
Kryzys pogłębił się nie tylko z powodu konfliktu między USA a Iranem, lecz także przez osuwisko, które zamknęło autostradę Prithvi — główną drogę zaopatrzeniową prowadzącą do Katmandu.
Rozlewnie w Dolinie Katmandu dostarczały zaledwie 5% z 35 000–40 000 butli, których stolica potrzebuje każdego dnia — poinformowała dziennik „Kathmandu Post” Federacja Nepalskich Dystrybutorów Gazu. Niektóre gospodarstwa domowe nie uzupełniały zapasów od miesiąca.
Restauracje twierdzą, że są bliskie zamknięcia, a „Kathmandu Post” opisuje teraz mieszkańców ograniczających wydatki na żywność. Nepal importuje każde paliwo z Indii, więc znajduje się na końcu łańcucha dostaw, który sam jest już pod presją.
O czym przesądzą najbliższe 90 dni
Sezon grzewczy na półkuli północnej rozpocznie się za kilka tygodni. Pakistan, Bangladesz i Indonezja będą konkurować z Europą o te same zimowe dostawy.
Macron chce, by G7 uwolniła rezerwy, zanim nadejdą mrozy. Nikt nie powiedział, czy pozostałe sześć państw się zgodzi.
Dziś na tej liście znalazło się pięć państw. Czy dołączą do nich kolejne? Zaglądaj do BeInCrypto, by śledzić aktualną liczbę.
Źródło: BeInCrypto
