Z perspektywy biznesowej z transakcjami Bitcoin wiąże się poważny problem, o którym rzadko się mówi. Załóżmy, że firma płaci dostawcy w BTC z adresu portfela używanego wielokrotnie. W ten sposób można zajrzeć dalej niż tylko do faktury.
W tej chwili, gdy czytasz te słowa, konkurent może otworzyć eksplorator bloków i sprawdzić, komu zapłaciłeś w Bitcoinie za ostatnią transakcję — ile, kiedy i z kim. Śledzenie transakcji to nie problem wyłącznie dla osób, które mają coś do ukrycia. To stałe ryzyko biznesowe: przepływy środków w skarbcu, relacje z partnerami i przebieg transakcji są dostępne dla każdego, kto poświęci popołudnie na prześledzenie ich śladu.
Pierwszy odruch to założyć, że to zagrożenie pojawia się w łańcuchu bloków w chwili podpisania transakcji. Tak nie jest. W lipcu 2026 r. badacze z grupy DistriNet na KU Leuven przetestowali 85 najpopularniejszych portfeli w formie rozszerzeń przeglądarki i odkryli, że same portfele ujawniają wystarczająco dużo informacji, by zidentyfikować użytkowników i śledzić ich działania — jeszcze zanim podpiszą choćby jedną transakcję.
Portfel łączy się z zewnętrznym serwerem, aby wyświetlić saldo, a samo to żądanie zawiera adres w postaci jawnej. Nie jest do tego potrzebne żadne wykorzystanie luki — rozszerzenia działają dokładnie tak, jak zostały zaprojektowane. Spośród wszystkich 85 portfeli sama podatność na identyfikację na podstawie unikatowych cech dotyczy 36, które odpowiadają za około 82% badanych instalacji — do tej podgrupy odnosi się każdy kolejny wynik w tej części.
I dotyczy to nawet uczciwych. Andy Greenberg przez dekadę z największą starannością dokumentował przestępczość kryptowalutową, pisząc o hakerach, handlarzach i osobach piorących pieniądze, którzy traktowali blockchain jak kryjówkę — i obserwując, jak śledczy wyciągają ich stamtąd jednego po drugim. Dopiero po dziesięciu latach zrozumiał, jak daleko Bitcoinowi było do anonimowości. Rejestr, który miał ich chronić, stał się dowodem, który doprowadził do ich skazania.
Fałszywe poczucie bezpieczeństwa działa tylko w jedną stronę — ci, którzy zakładają, że zrobili dość, by zachować prywatność, to najczęściej osoby, które nie miały nic do ukrycia: darczyńca, którego cała historia wpłat jest teraz jawna; dziennikarz, którego źródła można wywnioskować ze śladu płatności; wspomniany wyżej kontrahent B2B.
Niemal każda warstwa tego procesu dzieje się z tobą, a nie za twoją sprawą. W dalszej części artykułu szczegółowo omawiamy zakres ujawnianych informacji — i wskazujemy jedyne ogniwo, które kiedykolwiek mogłeś ukształtować samodzielnie.
Co ujawnia portfel poza samą transakcją
Portfel kryptowalutowy może ujawnić informacje, zanim jeszcze dokonasz transakcji. Aby wyświetlić saldo, portfel w przeglądarce zwykle łączy się z zewnętrznymi serwerami i wysyła im adres portfela. Badacze z KU Leuven przetestowali 85 popularnych portfeli w formie rozszerzeń przeglądarkowych, które łącznie odpowiadały za około 35 milionów instalacji w Chrome Web Store. Odkryli, że w ten sposób można było zidentyfikować i śledzić 36 portfeli — obejmujących około 82% badanych instalacji.
Siedemnaście portfeli, obejmujących około 23 milionów instalacji, mogło również ujawniać powiązania między różnymi adresami należącymi do tego samego użytkownika. W 22 z 36 podatnych portfeli strony internetowe nadal mogły odczytać adres, nawet gdy użytkownik cofnął dostęp i ponownie uruchomił przeglądarkę.
Jest jeszcze jeden problem. Strony internetowe często mogą wykryć, jakie rozszerzenia portfeli ktoś ma zainstalowane, nawet jeśli użytkownik w ogóle nie łączy się z portfelem. Badacze odkryli również, że 23 z 36 podatnych portfeli mogły ujawnić adres za pośrednictwem treści wczytywanych z innej strony internetowej, bez żadnego kliknięcia ze strony użytkownika.
Większość dostawców portfeli, z którymi skontaktowali się badacze, nie uznała tego za poważny błąd. Coinbase Wallet, Coin98 i Hana wprowadziły zmiany, natomiast inni, w tym MetaMask, Rabby i OKX, tego nie zrobili. Badacze przetestowali również 30 zdecentralizowanych aplikacji i odkryli, że tylko 11 prawidłowo cofało dostęp do portfela, gdy użytkownicy klikali „rozłącz” lub się wylogowywali.
Gdy adres staje się widoczny, publiczny blockchain pozwala odtworzyć resztę obrazu.
Firmy zajmujące się analizą blockchaina szukają wzorców transakcji, które sugerują, że kilka adresów należy do tej samej osoby lub organizacji.
Na przykład, jeśli kilka portfeli regularnie przesyła między sobą środki lub w podobny sposób wchodzi w interakcje, oprogramowanie może pogrupować je razem. Jeden znany adres może więc naprowadzić analityków na kilka innych.
Dzieje się to na ogromną skalę. Do połowy 2026 roku Chainalysis poinformowało o pogrupowaniu ponad 1 miliarda adresów blockchain w ponad 134 000 zidentyfikowanych podmiotów.
Przenoszenie środków między blockchainami również nie musi zrywać śladu. Analitycy mogą śledzić aktywa przesyłane przez mosty między sieciami. Korzystanie ze zdecentralizowanej giełdy nie ukrywa automatycznie transakcji, ponieważ swapy są nadal publicznie rejestrowane na blockchainie.
Wniosek jest dość prosty: adres portfela może wyglądać jak losowy ciąg znaków, ale gdy uda się powiązać z nim wystarczająco dużo aktywności, może stać się szczegółowym profilem finansowym.
Istnieją konkretne przykłady skuteczności takiego działania. Po ataku ransomware na Colonial Pipeline w 2021 roku amerykańscy śledczy prześledzili przepływ bitcoinów przez kilka portfeli i odzyskali około 2,3 miliona dolarów z okupu wynoszącego 4,4 miliona dolarów.
Helix: mechanizm, którego nie da się oszukać, próbując się ukryć
We wczesnych latach istnienia bitcoina Helix cieszył się dużą popularnością na darknetowych rynkach. Został stworzony w jednym celu: aby uniemożliwić śledzenie bitcoinów. Larry Dean Harmon prowadził go jako mikser w latach 2014–2017, mieszając monety klientów, by ukryć pochodzenie ich środków, a uzyskane w ten sposób bitcoiny reklamował jako „czyste”. Cały model opierał się na ukrywaniu. Usługa służyła wyłącznie zerwaniu powiązania między pochodzeniem monety a jej miejscem docelowym.
Przeszło przez niego około 354 468 BTC, o wartości około 311 mln dolarów w tamtym czasie. Mieszanie zmieniało wygląd śladu, ale go nie usuwało. Każda moneta nadal pozostawiała trwały ślad na blockchainie, którego nie można było później zmienić ani usunąć.
Harmon pobierał 2,5% prowizji od każdej wymiany, a prowizja ta trafiała tam, gdzie trafiała każda inna moneta: do łańcucha bloków, na zawsze. Część, którą zgarniał za prowadzenie usługi ukrywania transakcji, stała się zapisem prowadzącym z powrotem do jej operatora. Jedyna usługa zaprojektowana od podstaw po to, by zacierać ślady, wpisała swojego właściciela w ślad, którego nie potrafiła zatrzeć.
Jak ślad portfela prowadzi do konkretnej osoby
Helix pokazuje, że przemieszczanie bitcoinów niekoniecznie zaciera ślady. Ale śledzenie przepływu pieniędzy to dopiero połowa zadania. Analitycy muszą jeszcze powiązać te adresy portfeli z konkretną osobą lub firmą.
Zwykle dzieje się to, gdy środki trafiają na regulowaną giełdę. Giełdy wiedzą, które adresy wpłat należą do ich klientów, i przechowują dane tożsamości zebrane w ramach procedur KYC. Jeśli śledczy prześledzą bitcoiny do jednego z takich adresów, mogą zażądać danych o koncie w drodze postępowania prawnego.
To jedno powiązanie może ujawnić znacznie więcej niż tylko jedną transakcję. Jeśli analiza blockchaina wskazała już, że kilka adresów prawdopodobnie należy do tego samego właściciela, ustalenie tożsamości osoby stojącej za jednym z nich może pozwolić przypisać nazwisko całej grupie. Giełda może znać tylko adres, który miał z nią styczność, ale wcześniejsza analiza może powiązać go z pozostałymi.
Czasami nie trzeba nawet składać formalnego wniosku. Osoby i firmy regularnie same publikują adresy portfeli — na stronach internetowych, stronach zbiórek, czatach na Telegramie lub w publicznych profilach. Gdy adres zostanie jawnie powiązany z nazwiskiem, widoczne stają się również jego wcześniejsze transakcje.
W przypadku firm stwarza to podstawowy problem związany z prywatnością. Płatność na rzecz dostawcy może ujawnić wcześniejsze płatności, przepływy środków w ramach zarządzania finansami oraz innych kontrahentów. Ponieważ transakcje w blockchainie są trwałe i opatrzone znacznikami czasu, identyfikacja jednego portfela może ułatwić odtworzenie wieloletniej historii jego aktywności.
Kiedy analiza blockchaina może się mylić
Nie oznacza to, że analiza blockchaina zawsze jest trafna.
Systemy służące do łączenia portfeli w dużej mierze opierają się na wzorcach i prawdopodobieństwie. Mogą generować fałszywie pozytywne i fałszywie negatywne wyniki: niewinne działania mogą zostać oznaczone jako podejrzane, a podejrzane mogą umknąć uwadze.
Jednym z problemów jest historia transakcji. Bitcoiny mogą przechodzić przez ręce wielu właścicieli. Jeśli monety wcześniej przechodziły przez mikser lub portfel uznany za ryzykowny, kolejny właściciel może odziedziczyć te podejrzenia, mimo że nie miał nic wspólnego z wcześniejszą aktywnością.
Udokumentowano przypadek kupującego na rynku P2P, któremu zamrożono konto, ponieważ otrzymane przez niego bitcoiny przeszły przez mikser, zanim stał się ich właścicielem.
Dla giełd i innych regulowanych firm takie pomyłki wiążą się z praktycznymi konsekwencjami. Fałszywe ostrzeżenie może doprowadzić do zamrożenia środków legalnego klienta oraz stworzyć problemy w zakresie zgodności z przepisami i obsługi klienta.
Firmy zajmujące się śledzeniem transakcji mają też ograniczony wgląd w niektóre działania. Kryptowaluty nastawione na prywatność, takie jak Monero, wciąż znacznie trudniej śledzić. Dochodzenia mogą również utknąć, gdy środki trafią na giełdy działające w jurysdykcjach, które odmawiają współpracy.
Nawet największe firmy zajmujące się analizą blockchaina musiały wprowadzać poważne korekty. Na początku 2025 roku Chainalysis obniżyła szacunki dotyczące kryptowalut skradzionych przez Koreę Północną w poprzednim roku z 1 miliarda do 660,5 miliona dolarów — korekta wyniosła ponad 300 milionów dolarów, po ponownej ocenie kilku ataków hakerskich.
Wiarygodność tych systemów była również kwestionowana w sądzie. Zespoły obrony w sprawach dotyczących między innymi Bitcoin Fog i Tornado Cash podważały zasadność polegania na analizach tworzonych przez autorskie oprogramowanie, którego osoby z zewnątrz nie mogą w pełni zbadać.
Ta kontrola ma znaczenie, ponieważ Chainalysis jest również ważnym kontrahentem rządu USA. Z niezależnych doniesień opartych na dokumentach federalnych wynika, że firma otrzymała zamówienia rządowe o wartości ponad 93,2 miliona dolarów.
Największe ryzyko błędnego wyniku ponoszą niewinni użytkownicy. Błędne powiązanie może doprowadzić do zamrożenia konta. W krajach, gdzie ochrona jest słabsza, te same narzędzia do śledzenia mogą ujawnić tożsamość darczyńców, dziennikarzy lub osób finansujących opozycję polityczną. Analiza transakcji na blockchainie może ujawnić bardzo wiele, ale jej wyników nigdy nie należy uznawać za automatycznie prawidłowe.
Jedyny element śladu, nad którym użytkownicy wciąż mają kontrolę
Większość opisanych wyżej zagrożeń leży poza kontrolą użytkownika. Portfele mogą ujawnić adresy jeszcze przed dokonaniem transakcji. Analiza blockchaina może powiązać ze sobą wiele adresów, a regulowane giełdy mogą ustalić, kto jest ich właścicielem, na podstawie danych zebranych w ramach procedury KYC.
Część, nad którą użytkownicy nadal mają kontrolę, to bezpośrednie połączenie między nadawcą a odbiorcą. Gdy jeden portfel płaci drugiemu, to powiązanie zostaje trwale zapisane w łańcuchu bloków i może później ujawnić kontrahentów, przepływy środków w skarbcu oraz relacje biznesowe.
ChangeNOW wprowadziło Prywatne transfery, aby usunąć to bezpośrednie powiązanie. Ta funkcja kieruje płatność przez osobny, jednorazowy adres, dzięki czemu odbiorca nie otrzymuje środków bezpośrednio od nadawcy. Przerywa to widoczną ścieżkę od nadawcy do odbiorcy, nie sugerując przy tym, że cała transakcja staje się anonimowa.
Pozostałe źródła ujawnienia danych nadal istnieją. Metadane portfela mogą wciąż wyciekać, analiza blockchaina może nadal śledzić powiązaną aktywność, a kontrole AML nadal obowiązują na etapach wpłaty, transferu i wypłaty.
Dla partnerów korzystających z API Prywatne transfery to opcjonalna funkcja w ramach istniejącej infrastruktury transferowej. Korzysta z tego samego klucza API i modelu opłat, nie wymaga też osobnego produktu ani integracji. Jej cel jest węższy: usunąć jedyne widoczne powiązanie, którego użytkownicy mogą zdecydować się nie tworzyć.
Źródło: BeInCrypto
